Mehmet Şeyhmus ENSARİ

1/25/20262 min read

KENTSEL DÖNÜŞÜM HAYATİ ÖNEM TAŞIMAKTADIR

Yıkım kararı alınmadan önceki hazırlık süreci, projenin geri kalanının kaderini belirler. Bu aşamadaki en büyük hatalar şunlardır:

Eksik Teknik Analiz ve "Göz Kararı" Risk Tespiti: Binaların risk analizi yapılırken yeterli karot örneği alınmaması veya zemin etüdünün yüzeysel geçilmesi, proje maliyetlerini sonradan beklenmedik şekilde artırır.
Asbest ve Çevresel Risklerin İhmali: Türkiye'deki en büyük "sessiz" hatalardan biridir. Eski binalardaki asbestin usulüne uygun bertaraf edilmeden yıkıma başlanması, mahalle genelinde ciddi sağlık riskleri oluşturur.
Müteahhit Seçiminde Sadece Pay Oranına Bakmak: Kat maliklerinin en büyük hatası, en güvenilir firmayı değil, kendilerine en fazla daireyi veya en yüksek metrekareyi veren firmayı seçmeleridir. Bu durum, finansal gücü yetersiz firmaların projeyi yarıda bırakmasıyla sonuçlanır.
Şeffaf Olmayan Hukuki Süreçler: Kat malikleri arasındaki 2/3 çoğunluk kararı alınırken azınlıkta kalanların haklarının gözetilmemesi veya sözleşmelerin bir avukat denetiminden geçmemesi, yıllarca sürecek davaların fitilini ateşler.

Bina yıkıldıktan sonra süreç "şantiye" aşamasına geçer ancak burada da planlama hataları baş gösterir:

Altyapı Kapasitesinin Göz Ardı Edilmesi: 10 dairelik bir binanın yerine 25 dairelik bir yapı dikildiğinde, mevcut kanalizasyon, elektrik ve su şebekesi bu yükü kaldıramaz. "Parsel bazlı" dönüşümün en büyük çıkmazı budur; binalar yenilenir ama mahalle felç olur.
Sosyal Doku ve Mimari Kimlik Kaybı: Mahallenin ruhunu yansıtan doku korunmadan, her yerin birbirine benzeyen "beton bloklara" dönüştürülmesi, uzun vadede kentsel bir yabancılaşma yaratır.
Denetim Zafiyeti: Yıkım sonrası inşaat aşamasında Yapı Denetim firmalarının sadece kağıt üzerinde kontrol yapması, depreme dayanıklı olduğu söylenen ama kalitesiz malzeme kullanılan "yeni-riskli" binaların doğmasına neden olur.
Finansal Yönetimsizlik ve İnşaatın Durması: Ekonomik dalgalanmaların olduğu dönemlerde, inşaat maliyetlerinin doğru hesaplanmaması sonucu yıkılan binanın yerinde yıllarca "temel çukuru" kalması, hem mülk sahiplerini kira yardımı çıkmazına sokar hem de bölge güvenliğini tehdit eder.